Nasken nga Ilokano ti pagisuro

Iti agtultuloy a panagsuek ti kalidad ti edukasion iti pagilian ken iti umad-adu a sukisok a mangipakita a nasaysayaat ti panagadal dagiti ubing no maaramat ti nakayanakanda a pagsasao iti panagisuro kadakuada kadagiti umuna a tukad ti elementaria, impaulog ti Departamento ti Edukasion ti DepEd Order No. 74 Series 2009 a napauluan iti Institutionalizing Mother Tongue-Based Multilingual Education wenno Mother Language Education (MLE). Iti Kailokuan, maaramat ti Ilokano kadagiti umuna a tallo grado iti elementaria. Kalpasanna, in-inut a maiserrek ti Filipino ken Ingles kadagiti nangatngato a tukad.

Adtoy ti makuna ti maysa nga eksperto, ni Dr. Lily Ann C. Pedro, agdama a hepe ti Center for Teaching Excellence iti MMSU College of Teacher Education, maipanggep daytoy nga isyu.

*****

Saan a nakaskasdaaw no adda dagiti maisupadi ti kapanunotanna. Ngamin, naipasagepsep iti panunot ti adu a nabilbileg ti Ingles no idilig iti Ilokano. Isu a kasta la unay ti panagtamed ti gimong kadagiti nalaing nga agsao iti Ingles. Ngem adu ti rason a nakaibatayan daytoy kabarbaro a pagalagadan nga inyetnag ti DepEd.

Maysa a panangbigbig daytoy iti karbengan ti maysa nga ubing a maisuro ken makasursuro iti bukodna a pagsasao. Kas nailanad iti Universal Declaration of Human Rights ti UNESCO nga impatarus daytoy nga autor: “Maikari iti tunggal tao ti amin a karbengan ken waya nga awan panagisupadi gapu iti puli, maris, katatao, sao… wenno dadduma pay a kasasaad.” Ti panangilaksid iti bukod a pagsasao ket maysa a panagisupadi wenno, iti deretso a sarita, diskriminasion! Ta kasano a patas ti gundaway no ti ubing a dimmakkel iti maysa a pagtaengan nga Ilokano laeng ti maus-usar a sao ket maitipon kadagiti timmanor iti pamilia a naruam nga agsasao iti Ingles malaksid iti nakayanakan a pagsasao?

Kas naibatad iti ngato, addan dagiti sukisok a mangpaneknek a nasaysayaat ti panagadal ti ubbing no maaramat ti bukodda a pagsasao. Kas koma iti kapadasan ti Lubuagan, Kalinga iti Rehion ti Cordillera. Segun kadagiti manursuro, kasla awan kano idi ti biag ti klaseda ta kaaduan kadagiti adalanda ket nakamulengleng ken saan a makasurot iti leksion. Ngem idi maaramat ti bukodda a pagsasao, adu kano metten dagiti agitayag iti imana tapno sumungbat. Nangatngato pay ti markadan kadagiti eksamen. Amang a nangatngato ti nagun-odda a marka iti eksamen iti Ingles, matematika ken siensia ngem dagiti naisuro iti Ingles sipud Grade I. Isuda pay ti nakagun-od iti kangatuan a marka iti national examination iti sibubukel a Kalinga ket nangatngato pay ti averageda ngem iti national average.

Adda pay sukisok ti Region IV a napauluan iti Double Exposure in Mathematics: A Glimpse of Mother Tongue First. Impakita ti resulta daytoy a panagadal a nalaka met gayam nga awaten ti Matematika no bukod a pagsasao ti panagisuro. Sarurunganna ti paliiw dagiti edukador a dagiti nakagun-od iti nangato a marka iti Trends in International Mathematics and Science Study (TIMMS) ket aggapu kadagiti pagilian nga agisuro iti matematika ken siensia iti bukodda a pagsasao. Ditoy Pilipinas, Ingles ti mausar a pangisuro kadagitoy mapagbutbutngan nga asignatura. Ket anian! Kadagupan dagiti pagilian a nakipartisipar ti TIMSS, maikatlotayo manipud iti baba.

Adda met kaasping a panagadal idiay Amerika nga insayangkat da Ramirez, et.al. (1997) ken Thomas and Collier (1997; 2002) kadagiti minorya a grupo ti estudyante nga agsasao iti Spanish. Ania ngay dagiti resulta? Dagiti naladladaw a naipasango iti English ti nakaadawan ti kapipintasan a resulta iti English, Mathematics ken iti General Academic Achievement. Kuna pay dagiti nagsukisok a nalaklaka a nakaadal iti sabali a lengguahe dagiti ubbing a naisuro iti nakayanakanda a sao iti nasapa a tawenda iti pagadalan idi addadan iti nagatngato a tukad ngem dagiti nagadal a nasapa iti ganggannaet a sao. Natartarus pay ti panagawatda kadagiti komplikado a konsepto. Ket apay koma a saan a kasta ti mapasamak? Ngamin no isurom a sigud ti ubing iti ganngannaet a sao, natural, bassit no di man awan ti maawatanna. Ta iti kastoy a kondisyon, dua a dagus ti adalenna – tay lengguahe a damona a mangngeg ken tay konsepto a naibinggas iti kurikulum ti pagadalan. Makuriro ti naganus pay laeng a panunotna kadagiti agsisimparat a sursuruenna. Pagangayanna, agkuriteg ti ulona ken maawan pay ti interesna a mapan agbasan ta dina met maw-awatan ti ibagbaga ni Ma’am wenno Sirna.

Iti met biang ni Ma’am ken ni Sir, kunada a ti panagusar iti naringan a pagsasao iti uneg ti pagadalan ket makatulong a mangtun-oy kadagiti panggep a nailanad ti Learning Competencies ti DepEd. Gapu ta nasaysayud ti pannakaipaawatda ken pannakaawat dagiti ubbing iti leksion, ad-adu a konsepto ti maileppasda.
Ket anian a pannakapnek iti inda marikna! Ad-adda a gumanaygay ken pumasnekda nga agisuro tapno lumalaing dagiti adalanda.

Napintas daytoy a mandar ti DepEd ta bareng isu ti solusion para iti agtungtunglab a kalidad ti edukasion ditoy pagiliantayo. Iti sabali a bangir, saan ngata nga iti pannakaaramat ti Ilokano ken no ania man pay a rehional a sao, ket mangpakapsut iti nailian a lengguahe ken iti panagkaykaysatayo a Filipino?

Kastoy man ti kapanunotak. Saan a rehionalistiko ti pannakausar ti Ilokano iti edukasion. Iti kinapudnona, nasionalistiko daytoy. Ti pannakaaramat ti Ilokano iti edukasion ket mangpabaknang ken mangtaripato iti daytoy a lengguahe. Ket no mapabaknang, mapabaknang met ti nasional a lengguahe ta ti sao a Filipino, kas intuyang ti Konstitusion, ket masangal manipud kadagiti nadumaduma a lengguahe iti Pilipinas. Iti pannakapasantak ti pagsasao nga Ilokano, tumibker met ti opisyal a pagsasao nga intuyang ti linteg ti pagiliantayo. Saan kadi?

Ti lengguahetayo ket maysa a gameng-kultural a kasapulan a taraknen, taripatuen ken ipateg. Naibinggas ditoy ti kinatao ken kinasiasinotayo. Nasken ngarud a sursuruen dagiti ubbing ti Ilokano tapno matagiben ti kinaisangsangayan ti pulitayo. Kas nakuna iti maysa nga Maori iti New Zealand, “Agingga nga adda ti pagsasaotayo, adda ti kultura kadatayo. Agingga nga adda ti kultura kadatayo, mataginayon ti daga kadatayo.”

Panawenen, naladaw pay ketdin, ti idadateng ti mandar ti DepEd. Nababan ti kalidad ti edukasion iti pagilian, ken adun dagiti pada nga Ilokano ti di mangikankano iti bukodtayo a sao. Ngem saan a ti kaladaw ti nasao a mandar ti nasisita ita no di ket ti kaaddana. Sapay ta mangrugin ti ibabangon ti kalidad ti edukasion iti pagilian ken makaungaren ti Ilokano manipud iti di panangikankano.

*****

Mainaig iti pannakaiyetnag ti DepEd Order No. 74, series 2009 a mangilunglungalong iti pannakaaramat ti nakayanakan a pagsasao iti panagisuro iti ubbing manipud Grade I inggana iti Grade III, impadamag ni Propesor Edna C. nagtalon nga inangay ti MMSU College of Teacher Education (CTE) ti agdua nga aldaw a taripnong idi Setiembre 17-18, 2009. Kangrunaan a panggep ti ganuat ti adadda a pannakaawat dagiti mangisursuro iti nasao a pammilin a manamnama a maipatungpal iti sumaruno a panagseserrek.

Manipud iti Departamento ti Edukasion (DepEd) ken kasta met dagiti Teacher Education Institutions iti Rehion I, agdagup 135 dagiti dimmar-ay a mangisursuro iti Grade I – III, administrador, ken faculty iti kolehio a mangisursuro kadagiti professional education courses. Addada pay Day Care Workers a nagpartisipar.

Dimmar-ay pay ni Dr. Cherrie Melanie A. Diego, chief ti Technical Services Division ti Commission on Higher Education-Region.

Sapay koma, patpatgen a karikna, ta agbunga daytoy a bukel a naitunek.

*****

66 Comments

Filed under Education, Filipino, Ilocos, Iluko, Language

66 responses to “Nasken nga Ilokano ti pagisuro

  1. tita lita

    naglaing ka met nga agilokanon? there are soo many words i do not understand.my husband knows some words in ilokano and so does my son. i should have taught my son ilokano…but..

  2. tita lita

    compared to mine that is a lot. so what do you think of all this consecutive days of raining…i really need a reprieve.i need to go out somewhere.i need an answer about tomorrow[ saturday] i am having cabin fever.my only outlet is the computer cafe.my husband tells my sister whenever he calls and i am here “she has computeritis.she should have brought her laptop.she is addicted..that is what she does 25 hours a day!!!!..so please let me know one way or the other…if you can make it to lunch somewhere saturday .thanks

  3. byron

    tagalog version nito meron…?

  4. donna

    apo ading herdy, nagubra nga talaga ti utek ko..nabannog pay ketdin, ta ti rigat na met nga awaten dagitay daddumam nga “words”. Naglaing ka nga talaga, saludo ak kenka, sir. Ammom, kasta met ti eskwela ditoy. Adalen da ti English, French and German, no addada iti group 5 (8 years old). From group 1 to 4 ket dutch da pay laeng. Sapay kuma ta maturnayan ti DepEd nga kastoy to pammayan da.

    tita lita..I missed you last time in facebook. Before I could answer your buzz, offline ka na ulit. Ha..ha..ha..cabin fever??!! In the Philippines??!! No way, but thanks to pepeng, the sun is missing in action for days.

    • Herdy La. Yumul

      Yes, but any intervention faces a certain level of resistance and skepticism from people. Wen, addan pilot program ti MLE sadiay Bacarra ken ditoy to payen MMSU. Sapay koma ta agballaigi. Adun dagiti pagilian nga nangipatungpal ti MLE, mairaman ti The Netherlands, ket dakkel ti naitulongna iti functional literacy kadagiti ubbing.

  5. tita lita

    donna ..yes i have cabin fever..not only because of the typhoon but i am homesick.our friend herdy is not answering my calls again..my husband wants me home…

  6. tita lita

    and donna.i chat everyday with father ericson now.he says he is so busy with his studies in spain.he will be g oing to the vatican in december and he might be coming to spend christmas with us in new hampshire.when one door closes another one opens.i have my 2 priests and my photographer as friends so it is perfectly alright if i may never speak to mr yumul again.i am not chasing anyone.i have all the friends i need and then some.they have my respect and i have theirs.and they value my friendship as i value theirs…

  7. kongrats, apo herdie.
    natarus ken nasayud daytoy panagilokanom. umad-adu koma pay dagiti suratem iti bukodmo a lengguahe.
    agbiagka!

  8. tyler

    saludo kami kenka sir kasi nakamaymayat dagitay ilokanom ken dapat lang ilokano ti panagisuro kasi sarili tay nga lengguahe datoy….ken baka madi maawatan dagitay dadduma nga estudyante diay english nga panagisuro wenno español……..proud to be ilocano…..

  9. tita lita

    you are not answering comments as you used to be…getting lazy or too busy?.one word or two is very satisfying to bloggers,…today i went for my walk..my husbandsays 4:30 a.m is way too early.and too dark here but all the streets are lit .he wants me to bring the cane sword that he gave my dad!!! then he says..i forgot you talk a lot .you can talk their ears or emit your venom words like a dragon lady.

  10. pinkcushion

    In my own perception, hindi mahalaga na ilocano ang gamitin sa pagtuturo sa mga estudyante. Dapat tagalog at Ingles para masanay sila sa pakikipagkomunikasyon at para may foundation sila pag maghahanap na sila ng kanilang trabaho!!But in good side, ok din naman itranslate sa ilocano pag may hindi naiintindihan ang mga estudyante!!

  11. Amir

    tayong mga ilocano ay mas maiintindihan natin kung kapwa iloco ang magtuturo..Ito ay hindi na kailangang pahirapan ang mga sarili natin upang ito’y intindihin..

  12. marlboro red

    EDUCATION
    gapu ta ilocano ti pinangsurat mu mestro ket agcomment nak met ti ilocano mayat nak jay kunam ah “Agingga nga adda ti pagsasaotayo, adda ti kultura kadatayo. Agingga nga adda ti kultura kadatayo, mataginayon ti daga kadatayo.” ngem di ngata narigrigat nga isao ti ilocano ngem ti ingles ita ah panawenen mestro sa kasanun ton nu mapmapan tay ti sabsabali ah lugaren di pay di tay agkikinaawatanen…….

  13. I agree with what you said sir!…Ang salitang Ilocano ay kinakailangang gamitin pagtuturo lalo na sa mga asignaturang kumplikadong maintindihan.Sapagkat hindi natin maikukubli na tayong mga Ilocano ay mas mainam parin para sa ating gamitin ang sariling salitang nakasanayan. Kapag ang isang teacher ay minsanan ding gumagamit ng ilocano sa pagtuturo, hindi ibig sabihin na sya ay ‘di marunong magturo. Kapag ang isang estudyante naman ay gusto ang ilocano upang mas madali syang makaintindi, hindi ibig sabihin na sya ay mahina rin…It’s just the matter of Teaching Strategy to let everybody comprehend an idea, opinion, a concept or thought…It is also one thing to show that we love our own dialect…But still, we need to learn Tagalog and even English…The bottom line is, ” Ilocano Language does not down the Philippine Quality Education”.

  14. rl_virus

    mayat met nga ilocano ti usaren a lengguahe ngem dapat adda latta koma met ti tagalog na tapno nu masanay da met nga agtagalog.

  15. flamemisha

    Hay!! Nagrigat met nga agbasa sir dagidiay nauuneg nga ilokanom…Kailangan ko pay nga damagen biit tay inauna ngem siak dagitoy nga sao bagok maawatan..hehe.. Naglaing ka nga talaga sir.. ‘Di naman kailangan na sa lahat ng oras ay kailangang magturo ng guro gamit ang salitang ingles.. Kailangan din kung minsan na ilokano ang lenguahe dahil hindi naman sa lahat ng oras eh meron akong dictionary na kung hindi ko maiintindihan ‘yung salitang ingles ay titignan ko pa..Maymayat met laeng ah nu maawatak.. Alangan namang magtuturo ang isang guro na nagsasalita ng ingles kahit hindi naman maintindihan ng mga estudyante ang pinagsasalita nya..Hindi naman na kung magaling ng ingles ang isang guro ay napakagaling naparang whoah..Eh ano ngayon kung magaling mag salita ng ingles wala namang nakaintindi…’Di ba?

  16. cedrick_karl

    Napakahusay ang pagkakatatag ng ganitong way sa pagtuturo sa mga unang tatlong grado ng elementarya. In their foundation, mas lalo nilang maiintindihan kung ano ang snsbi ng guro at hindi lang yan, nabibigyang-halaga ang ating dayalekto…”tangkilikin ang sariling atin”, ika nga…Hindi ba pwede sa kolehiyo? hahaha pero wag naman sa mga math subjects, cguradong “mag-nonosebleed” ang magtuturo…wahahaha

    • Herdy La. Yumul

      cedrick_karl, puwede rin sa math, maaari namang manghiram ng mga salitang banyaga. Hindi naman kailangang 100% Iluko terms.

  17. kip up the gud work Sir!!!!!!

  18. saludwan ka sir,,,,nasken kuma nga talaga nga ilokano iti pangisuro da gapu ta ilokano tayo met…wen,,,ada man dagiti subject tayo nga eng.math ngem adu met dagiti makarkarwar lata nga madi da amu iti ag eng.saaan da met nga ma awatan ngem no iti ilokano ket juray haan nga naka adal ket maawatan na.gapu ta ilokano met isuna isut gapuna nga masapul kuma nga ilokano iti panagisuro da….dayta laeng ti masaok sir…

  19. JU-ANNE CABINIAN

    I am a ilocano..and proud to be one!!!!
    Using iloco in teaching students or those who are in elementary level is such a good idea, for them to express more their feelings. ( maysa nak met nga estudyante idi iti elementarya isu nga makunak adu ti maitulong na noh maituloy-tuloy ti kastoy nga pinangisuro dagiti mamaestra,,). this is a matter of strategy in teaching so that students will really understand things better…but in another point of view it’s nice to introduce also tagalog language cause this is such a weapon for as, this is our national language,, weapon in the sense that,even we have different dialects we will understand each other.!!
    NICE ONE SIR..GODBLESS

  20. miel

    when i was in high school, i could not fathom the importance in using the vernacular in teaching. i would always lament on the issue every time it is being brought up in the campus.
    but, that was then. as i mature, or should i say, when i had a sociology subject, i begun to ponder good and sensible things about my culture, about my society. in other words, i’ve grown up.
    and yes, i agree with the use of Ilocano in teaching the Ilocanos! this, i think is a surer way to reach out to the students. this, i think is a good medium for a more effective teaching and learning not that English is a bad language but because, accept it or not, not everyone can relate or understand everything a teacher teaches to his student .
    and i must confess, i could not understand some ilocano words. ilocano words i call, “ancient.”
    agbiag ka ilokano!

  21. jey23

    dapat lang nga nasken ti pinagisuro iti ilokano ta ngamin madi unay makaawat dgi jy dudduma nga estudyante iti english wen nu espanyol…pabor nk kn dta nga pinagisuro…ilokano 4 life yata ako..kung ano ang pinagmulan yun din ang babalikan…

  22. jayson vita

    i’ impress and agree” sa sinabi mo sir kasi kapag ilocano ang gagamitin sa pagtuturo hindi mailalayo sa atin ang mga kulturang ilocano na dapat lamang ay ating tangkilikin. kaya lang sa kabilang banda ng isipan ko ay bumabagabag ang katanungang”paano na kaya kung nasa ibang bansa na ako?makakasabay pa rin kaya ako sa mga dayuhang aking makakasalamuha sa lugar na iyon?”……

  23. uZumaki Naruto

    dialect is a regional variety of language distinguished by features of vocabulary, grammar, and pronunciation from other regional varieties and constituting together with them a single language(credits to merriam webster dictionary). so what is our dialect here in ilocos region specifically ilocos norte? its ILOCANO. The use of the dialect(ilocano) in instruction is a natural recourse in the appreciation of the culture of the region(ilocos region). DepEd/ Ched should not deter such dialect to be taught in the primary level so that one should learn the basics, the grammar and the phonetics of the dialect. meaning one should learn first its own dialect before learning other dialects. It’s a quite a disbelief that Americans who learn the dialect are more grammatically correct compared to the Ilokanos themselves and vice versa. just think of it. because of the mere fact that in school, tagalog and english are the medium of instruction, some or even more of the ilocanos nowadays are not good in ilocano dialect anymore. have u noticed, its very hard to write an article/essay in ilocano. its easier for us now to write in english. More Filipinos speak the correct English language compared to the average American!!! how could this be?
    This is a paradoxical situation in our education, one has to learn better another language like the english language rather than perfect its own dialect!!! In other Asian countries their language and dialects are the medium of instruction in all their domestic and even international dealings. When will this happen with Ilocano or Filipino in general?

  24. silent

    mayatek met ta pinagusar iti bukod tayo a lengwahe nga ilokano a kas pinagisuro dagiti mestro ken mistra iti level a grade 1-3 tapno alalisto maawatan dagiti ubing, ta ngamin nu mawatam ta ilek-lektyur ti mestra wenno mestro ket nagmayat ta riknam a kas agbasbasa. Ta ngamin nu ingles ket narigrigat lang nga awaten lalo nu ti dimmakelam a lingwahe ket ilokano.

  25. Uray anya nga language ti mausar Sir, ti nasisita ket maawatan nga nalaing j topic.

  26. pan-pan

    Agyamnak launay ta cyak ket maysa ak nga ilocano. Sumang-ayonak launay dita kuna ti nabasak nga nasken nga ti ilocano nga pinagisuro. Adu ngamin kadagitoy padak nga agbasbasan nga uray sao nga sao deta mestran nu awan met latta maawatan ta styudante na awan to latta t serbi na. Isu nga dapat ipasagepsep nga nalaing kadagiti estyudante ti kinapateg ti mysa a linguahe nga pinangsusuro tapno agkikinaawatan tayo amin.

  27. sunstone

    In order for us to learn other languages, we need to know first our very own. Using Ilokano in teaching grade one to grade two pupils is a good opportunity for the children to acknowledge, to embrace and to know more about their mother language. We are Ilokanos so we should be fluent in using the Ilokano language. It is our own choice if we would want to learn how to speak the English language or not, but I think, learning how to speak the Ilokano language is a must for Ilokanos.

  28. pLay_boY

    Maysa a napintas a ganuat ti napanunot ti Department of Education gapu ta husto unay nga adu dagiti narigat a makaawat iti gangannaet a pagsasao kas iti English no naganus pay laeng ti panunot ti ubing. Saan a dakes nga usaren a kas medium of instruction ti English a pagsasao ngem iti nangatngato koman a level ti edukasyon. Iti agdama, saan a mailibak nga adu a pada nga Ilokano agraman kanyak ti saan a familiar kadagiti Ilokano words nangruna dagiti nauuneg a balikas nga Iluko. Daytoy ket gapu ta saan a maik-ikkan iti importansiya tapno koma met maitammo dagitoy kadagiti agad-adal.

  29. Ashmira

    The Philippines is one of the best country that produces world class employees, it is better therefore that English, as the worlds medium of communication be taught first. Secondly, tagalong or the Filipino for better communication locally. ت
    تAshmiraت

    • Herdy La. Yumul

      Ashmira, basahin mo nga muna yung article, ambabaw at naliligaw ang analysis mo. By using the mother tongue in the early stages of learning e magiging mas mahusay pa nga sa English ang mga mag-aaral.

  30. mangCaloy

    sapay kuma ta agbalin a legal nga ilocano ti paqgisuro dagiti maestra kada maestro, ngem nu ilocano lat pagisuro da ay apo aya , ta maudi taun ah nu intayut sbali nga luglugar.

    ngem sapay kuma ta mapagbalin da, ta uray suro a suro dagiti memestro kda mestra nu di met maawatan dagiti estudyante da ayna apo ta wan met lng serbi na.

  31. EDUCATION
    nasyaat la unay nga ti panangisuro kuma kadaguiti nalubnos payla ti panagpanpanunot na nga iloko kt ilokano…al alisto a maawatan daguiti ubbing, ken bentahe met t maestra a pangipasagepsep a usto ti leksiyon da,sadan to man umaddangen iti sumaruno a lenggwahe…

  32. ydeniño

    Individual differences ika nga….
    we have different abilities and capabilities.so nasisiyahan ako nayon na they use ilokan as a medium of instruction in the first three grades.I know nga nalklaka pay nga maawatan dagiti ubbing.When I`was in primary school,when we ask to recite,we didn`t participate because we didn`t understand what our teacher talking about,because she use english as medium of istruction for science,math and english,so ang nangyari palagi kaming bagsak sa exam niya because we didn`t understand the discussion.So now I`m very happy because mausar metlang ti nabangonan tay nga pagsasao for the first three grade in elementary ket babaen dayta nga inyatnag ti DepEd,maay-ayo nga agparticipate dagiti ubbing ti klase da,ket barbareng metten nga daytoy ti rason nga ngumato ti kalidad ti edukasyon tayo.
    Well they said that.di danto makasursuro ti ti english and tagalog gen….
    Well saan tay nga madanagan dayta english ken tagalog a pagsasao ta apaman nga agmature ta panunot ta ubing masursuro nanto metlang.

  33. kismet

    Based on the studies they conducted. I think it’s really appropriate to use our native language (ilokano) as a medium of teaching at the 3 lower of elementary (grade I, II and III). If this can improve the quality of our education here in the country, then let it be because in the end, its for our improvement. There is nothing wrong if we try it, at least we did something than doing nothing about in this issue regarding quality of education.

  34. lost_silence

    Pudno nga mas epektibo ti panagadal iti maysa nga estudyante nu kaparparis ken maawatan ti pagsasao dagiti memestra ken memestro na. Base mismo daytoy iti bukod ko nga ekspiriensia masipud idi agbasbasaak pay laeng iti elementaria. Idi, pinagbasa na kami ni mestra mi iti maysa nga nakapinpintas nga istorya ayan tay libro mi nga Ingles ket gapu lang ta kayat na ammuen nu ammo met laeng iti agbasa wenno haan. Ngem iti us-usto na ket di mi maaw-awatan nu na kayat na saw-en daydiay basbasaen mi. Gapu ta mabain kami nga agdamag kenni mestra mi, binuybuya mi latta dagidiay nakadrowingen nga ritrato ayan tay libro mi ket ngar-aramid kami ti bukod mi nga istoryan. Idi makaawidak balay min, sangkadamag ko ken nanang ko nu ana kayat saw-wen daydiay nga istorya, ket idik a naawatan ti istorya iti ” The ant and the grasshopper”.

  35. Mayatak daytoy a kapanunutan ti Departamento ti Edukasion (DepEd), Ta talaga a maymayat panakaawat iti ub-ubing iti leksyon nu mangrugi da paylang iti lenguahe tay nga ilokano kas imuna nga insuro dagiti nagannak. Ken maymayat mt lang nu in-inut tapnu haan nga magulpe dagiti ub-ubing ta baka isu pakaalan panag kuriteg ulo da ken pannakapukaw interesda nga agadal. Kas iti insao ni Dr. Jose Rizal “ang taong hindi marunong magmahal sa sariling wika ay mas mabaho pa sa malansang isda”, jeje latta met..

  36. alhechzaim

    Makunak nga adda pagmayatan ken padmadyan na detoy nga pagayatan iti DepEd. Mayat iti banda a al-alisto ah makasursuro dagiti ubbing nu ti mausar a pangisuro kanyada ket iti lenggwahe a inda kinadaklan. Napaneknekak met detoy idi siak iti adda pelang iti elementarya ken uray ita nu iti usaren dagiti mangingisursuro kanyami ket iti bukod tay a pagsasao. Iti sabali a bangir, makunak met nga ad-ado iti maited na a madi. Mabalin nga maiyadayo dagiti puso ken utek dagiti ubbing iti sabali a lenggwahe ket mailang danton nu dagitoy iti usaren a pangisuro kanyada ket maawanan da pay iti interes nga agadal wenno marigatan danton a mangiyadap iti bag-bagi da nu sabali a dayalekto iti mausar iti sumarsaruno a lebel iti inda pinagadal. Wen, addaan agpaysu dagiti ubbing iti interes nu iti nakayanakan da a dayalekto iti usaren a pangisuro kanyada nem han ngata posible met a maaddaan da iti interes nu sigod a Filipino wenno Ingles iti usaren dagiti maestra ken maestro da? Ket nu narigat da la a maawatan iti sumagmamanu a sarita iti Filipino ken Ingles a ket mabalin met siguro a itransleyt lattan, haan kadi? Iti panawen ita kasapulan tay iti agkaykaysa para iti pinagprogreso iti nasyon tay a Pilipinas. Ngem kasanu ngarud a mapasamak detoy ket lenggwahe pelang haan tay a agkikinnaawatanen?

    • Juan Carlos

      Nagrabaw nga analisis. Ania ti serbi ti tao a taraok a taraok iti Ingles ken Tagalog no awan met sustansia ti ibagana? Ala, agsaoka iti Ingles ken Tagalog, ngem no dim met nasayaat nga ammo dagiti konsepto ti profesionmo, dikanto latta makasarak iti trabaho. Umuna nga ammuen dagiti konsepto, sakbayka nga agadal iti sabali a lenguahe. Ti ammom no agtrabahoka iti Francia, Italia, España, ken dadduma pay a lugar a di Ingles ti lenguahena, makatulong unay ti Ingles? Saan. Kasapulamto latta a sursuruen ti pagsasaoda. So what is the point of excluding Ilocano so that kids can parrot English and Tagalog, and yet they do not understand their lessons? Awan.

  37. Jiro

    Totoong mas maganda at makabubuti sa mga tao lalo na ang mga bata na maintindihan nang husto ang mga kaalamn sa ating paligid, kung kaya ang sariling wika at kinagisnan ay mas magandang pangturo sa mga kaalamang ito upang sa gayon ay mas lalo pang maintindihan ang mga bagay-bagay sa kanilang paligid at maari pang mapaganda ang pakikipagkomunikasyon at talakayan sa mga taong kausap. Kung ilokano rin ang gagamitin sa pagtuturo at pagasasalita lalo’t ikaw ay isang ilokano hindi ka pa lalaitin at pagtatawanan ng ibang taong mapanghusga.

  38. AJ_13

    favor nak met ken jy pinagusar ti ilokano ti uneg ti klase no adda han da maawatan tapno mas lalo nga maawatan dagiti studyante jy isursuro ti memestra ken memestro kadakwada….

  39. Apunayen mistro inyablat mo dagitay nagkakauneg ken adda sadjay sukisok nga pagsasao iti ilokano’n. Karapatdapat po kayong i.clap.clap. Mayatak met mistro nga ilokano ti maaramat t panagisuro dagiti mimistro ken mimistra ta kas tay kuna tayo nga awan met sabsabali agkikinaawatan tayo met ta agpapada tao met ngem maipatungpal laeng kuma detoy dagiti nabab-baba nga lebel ti pinagbasa kas kuma manipod nursery ingana grade 3 ken kaditi subject nga adu ti termino nga maus-usar nga no dadduma madi ma-awawatan. Dagiti scientific names nga kunada masapol ti explanation iti ilokano no kasta nga banbanag.

  40. Touche!!
    Agbiag ka, sir Herdy! Wen, idi pay laeng nga imbagbaga iti maestra nga baketko nga kasamayan met laeng nga usaren ti lenguahe iti nayanakan nga disso iti Grades 1-3. Ala, ket naadalan kami idi ubingak iti Ilokano ket alisto kami nga nakasursuro! Children of the mid-50s up to late 60s could attest that they were better educated on multi-lingual instruction than English-only as instructional language. Most, if not all, of us are successful in our fields of expertise. Look at how the students of today write in Ilokano, Tagalog and even in English. They could hardly make out a good grade with their compositions. Sino ka nga Ilokano no dimo met ammo ti agsao ken agsurat iti Ilokano? Sino kang Pinoy kung hindi ka naman marunong sumulat at magsalita ng Filipino? Who is an Englishman who does not know how to speak and write English? Saanka nga nasayaat nga makipagnaed iti lugar nga dimo ammo ti sasawem, agsurat ken agbasa iti nakannawidan nga leguahe dita pagnaedam!!!

  41. maawanan dayawen iti maysa a nagkomentario iti daytoy a maldit ngem kayatko man laeng ti mangited iti kapanunotan a kontra iti imbagam. ti panagusar iti puro a tagalog ken ingles iti uneg ti pagadalan ket saan a nasken a nabilbileg a wagas ti panagisagana kadagiti ubing nga agtrabaho. iti kinapudnona, uray sadino a suli ti lubong, ti pannakaammo iti adu a lenguahe, ofisial man wenno saan, ket maysa a bentahe. kas kuna ti maysa nga alumno ti organizasionko ditoy UP nga agtrabtrabaho iti malacanang, adu kano dagiti gundaway a gapu iti pannakaammona iti Ilocano, ad-addana a naaramid ti akemna. ken maysa pay, saan laeng nga iti katagalogan wenno kadagiti gannaet a daga ti pakasarakan iti trabaho wenno industria. ti kailokoan ket addaan iti dakkel a potensial para iti industria ken tegged. ket siempre, no agtrabahoka iti kailokoan ket makilangenka kadagiti tao, ania kadi ti usarem a lenguahe? tagalog kadi? ingles kadi? saan. ilocano ti kadawian nga aramatem. ket no kontrata met, ingles (saan a tagalog). ket gapu ta ingles ti maaramat iti kontrata, masapul ngarud nga ingles ti ad-adda nga ikkan gatad? saan. kas nailanad iti ngato, ad-adda a makasursuro iti gannaet a dila dagiti ubing no napigsa ti fundasionda iti bukodda a sao.

  42. Cherryln

    I think it is a good idea to use our own dialect the ‘iloco’ because we all know that some of the lessons now are very hard to understand especially the student who are not really smart(like me).But not all the time we use this, use only when it is really hard to be understood by the student. In math hindi naman pwedeng sabihin to the student that “dua plus dua’ hahaha, inappropriate right?. But i agree that we must use our own dialect,it should be implemented as soon as possible because education in our province is in need for improvement..

  43. curlycutie

    Ang paggamit ng ilocano sa pagtuturo ay hindi masama..Mas mapapadali pa ang pagpapaintindi sa mga estudyante pag ang mismong lenguahe ang gamit..
    Hindi lng sa mga unang taon dapat ito gamitin..
    sa mga subjects namin kagaya ng math mas madaling maintindihan kapag iloco mismo ang gamit..
    Kaya dapat lng talaga na gamitin natin ang atin mismo, wala namang mawawala kung susubukan 🙂

    • Eugene Carmelo C. Pedro

      Rebbeng pay koma a maisuro ti Ilocano kas maysa nga asignatura kadagiti pagadalan iti Ilocos. Uray ibagatayo nga ammon ti ubbing ti Ilocano isu a saanen a rebbeng nga isuro, damagentayo koma no ania a kita ti Ilocano ti ammoda. Ti ammoda nga Ilocano ket ti kolokial nga Ilocano. Rebbeng a masursuroda pay ti akademiko nga Ilocano tapno nasaysayaat met laeng ti pannakasursuroda iti akadamiko a Filipino ken Ingles. Maysa pay a dakkel a rason no apay rebbeng a maisuro ti Ilocano kas asignatura ket tapno ad-addatayo a maipammadakkel ti kina-Ilocanotayo ken ad-addatayo a maipammadakkel ti kinabaknang, gameng ken patawid ti pagiliantayo a Filipinas. Sapay koma ta mangisurat ti Apotayo a Karikna iti artikulo a mangguyugoy kadagiti ofisiales ti probinsia a mangipaulog iti ordinansa a mangitungpal iti rebbeng a posision ti pagsasao nga Ilocano iti biag dagiti umili.

      • Apo Eugene, makipagkammayetak kenka iti kayatmo nga gannuat. Agpayso unay nga manmano wenno awan ubbing itattan nga makatarus iti husto nga panagsao aglalo iti panagsurat iti akademiko nga Iloko. Pagyamanak unay ta adda pay laeng ti Bannawag nga mabasbasa. Ti importante nga aspeto ket maipaay ti pundasyon nga asignatura kadagiti ubbing iti tallo wenno uppat nga umuna nga tukad ti elementarya tapno maipasagepsep kadakuada iti umisu nga panagsarita ken panagsurat ti kabaruan nga Iloko. Daydi kadaanan nga Iloquo quet narikriquot para kadaguiti ububbing iti daytoy nga tiempo. Numan pay kasta, ti Iloko nga asignatura iti nangatngato nga tukad ket maipaay laeng koma a kas mapagpilian (elective) nga ti leksyon ket para kadagiti adda essemna nga agbalin nga mannurat iti Iloko kas kadagiti myembro ti Gumil. Maysa ka kadi nga myembro iti daytoy nga gunglo, apo Eugene?

        • Ni Eugene, adalan sadiay UP, ket baro ni Apo Lily Ann Pedro iti CTE.

        • Eugene Carmelo C. Pedro

          Agyamanak kadakayo, apo, iti panaganamongyo iti gannuat nga iwanwanwanko. Sapay ta ad-adu koma pay a nataengan ti makikaysa iti kastoy a gagara, nangruna dagiti adda iti benneg ti adal. No siak la koma ti masurot, maisuro koma ti Ilocano kas asignatura iti amin a tukad ti nababa ken nangato a pagadalan. Ngem anta narigat a biglaen ti implementasion daytoy, irugitayo iti umuna a tallo a tukad ti nababa a pagadalan, santo in-inut a mayimplementar kadagiti nangatngato a tukad. Kadagiti met pasdek ti nangatngato nga adal, kas kadagiti unibersidad, tunggal tawen koma nga iparebbeng ti panagala dagiti adalan iti tallo a yunit ti asignatura nga Ilocano. Ket sipud kadagitoy a punganay, mabalintayo pay a palawaen ti dappat ti pagsasaotayo tapno maaramat daytoy kas maysa kadagiti mabalin nga aramaten a pagsasao kadagiti papel akademiko. Maysa pay nga isingasingko a pakaaramatan ti Ilocano ket iti biag ti sapasa, kas koma bilingual a pangdalan a tanda (road signs).

          Maipapan iti pagsasaotayo, mamatiak a ti pagrikutan ti kadaanan nga Ilocano ket ti ortografiana a naibasar kadagiti annuroten ti ortografia nga Espaniol ken ti dadduma a gramatikal a pagalagadan a gannaet iti agtutubo a gramatika ti Ilocano, kas koma ti urnos balikas a SVO. Daytoy nga urnos, nupay ipalubos ti sintaksis ti pagsasaotayo, ket saan a ti gagangay nga urnos. VSO ti gagangay nga urnos. Ket no met ti agtutubo a gramatika ti pagsasaritaan, iti panagkitak, awan dakkel a nagbaliwan ti gramatika ti pagsasaotayo kadagiti napalabas a panawen, ngem nasken nga ikkantayo ti naan-anay a panagtaming ti panagaramat iti “ti” ken “iti” a nakabasar iti forma ti panganag (verb) no kaanoda a mausar.

  44. tita lita

    wow..i got lost in some of the words and .i did not know that “iti and “ti” are used differently. i guess i need a course in ilocano or ilokano or is it iluko 101 ?

  45. Husto ka la unay, apo Eugene! Tita, even the young generation Ilokanos of today could not fully comprehend how to conjugate Ilokano words. Most do not even know the right name of things and spelling of Ilokano words! I believe it is most appropriate to use the term Ilokano. Ilocano is adopted from foreign alphabet. Iluko is a shortened term that is also applicable. Still, I stand corrected if an orthographic-academician says otherwise.

    • Yes, but the “learned” must also exercise restraint in correcting the grammatical lapses of those who are still testing the waters of Iluko writing.

      The first step in our linguistic struggle is to encourage people to use the vernacular in the more important facets of their personal and social lives, including formal education.

      If this were a swimming class, just get them to the pool first, and let them swim the way they know, as long as they do not drown. Refinements in techniques could come later.

      Grammar Nazis will do well not to scare the newbies, less the latter feel so inadequate, and run away from the pool.

  46. Nice analogy you got there, sir Herdy! Hehe, I appreciate it.

  47. Sir Herdy, it’s been years that you teach students. Please tell me, why are majority of college students, even graduates cannot make a good slate of English composition? At least minimal errors man lang sana sa conjugation; proper word used and spelling. From Elementary to high school until college, these students passed the English subject along the way. We could check out some of the posters in your articles that some of them have some grammatical errors. They “swam” three terms on English subject. I believe their “coaches” in English are so loosely accommodating. If “coaches” in Iluko subject would do the same, our Iluko vocabularies are in dire straits if we let students get away with their own terminologies as they are now. Just testing the waters, maestro… Keep cool!

  48. tita lita

    i am saddened when i see how kids nowadays butcher some the ilokano words i see more and more “alud instead of.. ngarud”.to me it is baby talk.

  49. Kasa

    itneg siguro atoy nagaramid. haha

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s